Segja Aðal­stein lítils­virða konur og láta hann heyra það: „Æ, góði besti gáðu nú að þér“

Dr. Ynda Eld­borg, sýningar­stýra og list­fræða og Viktoría Guðna­dóttir, mynd­listar­manneskja og sýningar­stýra, telja list­fræðinginn Aðal­stein Ingólfs­son hafa farið nokkuð fram úr sér í gagn­rýni sinni á list­sýningunni Til sýnis: Hin­segin um­fram aðra, sem haldin var í Ný­lista­safninu 8. októ­ber til 20. nóvember 2022.

Þetta kemur fram í skoðana­pistli sem birtist á síðum Frétta­blaðsins í dag sem ber titilinn „Æ, góði besti gáðu nú að þér“ en þar telja þær Ynda og Viktoría upp nokkur dæmi þar sem þær telja mega „glöggt sjá hvernig hvítur gagn­kyn­hneigður karl­maður í valda­stöðu fer fram af lítils­virðingu gagn­vart konum og hin­segin fólki í ís­lenskum list­heimum.“

Aðal­steinn fór þar nokkuð hörðum höndum um sýninguna í yfir­ferð sinni á lista­árinu 2022 en hún birtist í Frétta­blaðinu þann 31. Desember á síðasta ári og ber heitið „Listin sem gefur lífi okkar gildi“. Þar birti Aðal­steinn yfir­lit yfir sýningar ársins en telur einnig að mikil­vægt sé að leggja dóm á listina þar sem slík „um­­ræða er einskis virði ef hún er ekki opin­­ská; gerir vægðar­­laust, en af rök­­festu, upp á milli þess sem heppnast og þess sem mis­heppnast,“ eins og Aðal­steinn tekur fram í um­fjöllun sinni.

Það sem stingur helst í augu Yndu og Viktoríu eru um­mæli Aðal­steins um sýninguna en þar segir hann:

„Svo koma sýningar þar sem haldast í hendur fá­­fræði og fá­­fengi­­leg­heit. Yfir­­standandi sýning um „hin­­segin lista­­fólk“ gerir því til dæmis skóna að tvær merkar lista­­konur, Róska og Dor­ot­hy Iann­one, séu/hafi verið þeim megin við stak­ketið, sem enginn fótur er fyrir“

Viktoría og Ynda byrja í pistli sínum á því að nefna dæmi úr um­fjöllun Aðal­stein um lista­sýningar kvenna og hin­segin fólks í gegnum árin og byrja þær frá árinu 1985 þegar stóra kvenna­sýningin, Hér og nú: Lista­há­tíð kvenna, var haldin á Kjarvals­stöðum. En það hafi verið í fyrsta sinn sem konur tóku sig saman og héldu stóra sýningu á verkum sínum.

Þær telja að gagn­rýni Aðal­steins á sýningunni hafi byggt á fá­fræði þar sem hann telji sig ekki vita til þess að „mynd­listar­konum hafi nokkurn tímann verið mis­munað á grund­velli kyn­ferðis síns“. Nokkuð sem Ynda og Viktoría telja al­rangt þar sem þær telja Aðal­stein ekki nægi­lega víð­sýnan í um­fjöllun sinni um þjóð­fé­lags­að­stæður kvenna enda hefði það leitt til þess að hann hefði þá „þurft að viður­kenna að konur voru og eru hlekkjaðar við eld­hús­vaskinn og neyddar til að bera rjóma­tertur á höfðinu til há­tíða­brigða þegar stund gafst frá heimilis­þræl­dómi.“

Næst taka Viktoría og Ynda til dæmi um um­fjöllun Aðal­steins um hin­segin sýningar en þar nefna þær sem dæmi um­fjöllun hans um sýningu Viktoríu sem fram fór í Gallerí Hlemmi árið 2002. Í pistli sínum segja þær að „Hérna gefur hann til kynna yfir­grips­mikla þekkingu á stöðu sam­kyn­hneigðra en sleppir því að minnast á tví­kyn­hneigða og trans­fólk sem sannar­lega voru orðin hluti af hin­segin menginu þetta árið. Hins vegar, þegar kemur að um­fjöllun þessa, að því er virðist, víð­lesna gáfu­manns um sýningu Viktoríu, er annað upp á teningnum. Þá eru verk Viktoríu ó­mögu­leg. Það er aug­ljóst að hann hvorki þekkir né skilur hin­segin fagur­fræði fyrir utan regn­boga­fánann sem hann sá bregða fyrir í einu mynd­skeiði.

Aðal­stein hafi misst af lestinni

Ynda og Viktoría segja að um­fjöllun Aðal­steins um sýningar hin­segin fólks og sýningar kvenna séu dæmi um það að hann sjálfur „hafi sjálfur misst af póst­módernísku lestinni sem hann talar svo fjálg­lega um“ í um­fjöllun sinni um sýningu Viktoríu Guðna­dóttur Pride en orð­ræða hans á­samt um­jöllun hans um ný­af­staðna sýningu hin­segin fólks í Ný­lista­safninu sé dæmi um að hér sé „einungis á ferðinni þröng­sýnn, skilnings­sljór cis­het karl sem hefur allt á hornum sér og geltir að hin­segin fólki og mynd­list þess eins og ó­þveginn götu­strákur og telur sýninguna merki um „fá­fræði og fá­fengi­leg­heit““