Helga Vala segir Ís­lendinga glíma við nýjan veru­leika

„Í síðustu viku upp­­lifðum við nýjan veru­­leika hér á landi þegar upp­­­lýst var á blaða­manna­fundi ríkis­lög­­reglu­­stjóra að tveir ungir menn sætu í gæslu­varð­haldi vegna gruns um skipu­lagningu á hryðju­­verkum hér á landi. Lög­reglan gaf þær upp­­­lýsingar sem hægt var að veita á þessu stigi rann­­sóknar og á­­fram hélt um­­ræðan í sam­­fé­laginu næstu daga,“ skrifar Helga Vala Helga­dóttir þing­kona Sam­fylkingarinnar í Frétta­blaðið í dag.

„Um­­ræða um störf og vald­heimildir lög­­reglu er afar mikil­­væg enda verður hvers konar skerðing á frelsi og frið­helgi borgaranna að vera tekin af vand­­lega yfir­­veguðu máli og af slíku til­­efni að öryggi borgaranna verði ekki fengið með neinum öðrum ráðum,“ bætir hún við.

Helga segir að fyrir liggur að lög­­reglunni er gert að draga saman starf­­semi sína á næsta ári, að­halds­krafa er á mála­­flokknum í fjár­laga­frum­­varpi ríkis­­stjórnar á sama tíma og lög­reglan er undir­­­mönnuð og glímir við æ flóknari og viða­­meiri verk­efni. Um ára­bil hefur verið kallað eftir auknu fjár­­magni til lög­­gæslu í landinu án þess að því hafi verið svarað.

„Þá hefur líka verið kallað eftir meiri stefnu­­mótun í störfum lög­­reglu, hvar setja skuli á­herslur í störfum lög­­reglu, hvort hægt sé að flýta máls­­með­­ferð flókinna mála eins og kyn­­ferðis­brota og annarra of­beldis­brota sem og hefur verið rætt að skipu­lögð glæpa­­starf­­semi sé að aukast hér á landi og við því þurfi að bregðast. Ekkert af þessu gerum við án þess að tryggja nægan mann­afla og fjár­­magn inn í mála­­flokkinn og það áður en tekin er á­­kvörðun um að heimila allar að­­gerðir lög­­reglu án að­komu dóm­­stóla.“

„Í um­­ræðu síðustu daga hef ég einnig reynt að vekja at­hygli á því sem um­­ræðan á að snúast um; hvað kom fyrir í lífi ungra manna sem mögu­­lega taka á­­kvörðun um skipu­lagningu hryðju­­verks? Hvað er það í okkar sam­­fé­lagi sem elur af sér slíka heift?“ skrifar Helga.

Að hennar mati er að það mál málanna að við skoðum gaum­­gæfi­­lega hvernig við búum að börnum okkar og ung­­mennum.

„Hvernig við sköpum þeim tæki­­færi til að eiga gott líf um­­vafin öryggi heimilis og fjöl­­skyldu en ekki síður innan veggja skóla. Far­­sældar­­málin sem unnin voru meðal annars í þing­manna­­nefnd um mál­efni barna á síðasta kjör­­tíma­bili eru góðra gjalda verð en það verður að fylgja eftir þeim á­­formum sem þar voru svo þau komist til fram­­kvæmda í verki en verði ekki orðin tóm. Far­­sældar­frum­vörpin inni­­héldu tæki til að komast að vandanum en færri tæki til að mæta vandanum sem fundinn er. Á því hafði ég orð við með­­ferð málsins í þinginu,“ skrifar Helga.

„Við þurfum vitundar­vakningu í sam­­fé­laginu fyrir því hversu mörg börn og ung­­menni eru að sýna merki van­líðunar. Árið 2014 mat 81% barna í efstu bekkjum grunn­­skóla and­­lega heilsu sína góða eða mjög góða en í dag meta einungis 57% barna and­­lega heilsu sína góða eða mjög góða.“

„Hvað er það í sam­­fé­laginu okkar sem veldur þessari niður­­­sveiflu? Það er eitt­hvað mikið að í ríku sam­­fé­lagi þegar æ fleiri ungar mann­eskjur velja það að taka líf sitt áður en á full­orðins­­árin er komið og það er furðu­­lítill á­hugi stjórn­valda á því mikla böli. Það ríkir líka and­vara­­leysi yfir því hversu margir ungir menn velja að hætta námi á fram­halds- og há­­skóla­­stigi og ættu tölurnar um út­­skrifaða úr há­­skólum landsins, sem sýna 70% kven­­stúdenta á móti 30% karls­túdentum, að láta við­vörunar­bjöllurnar hljóma um allt sam­­fé­lag. Fé­lags­­legt ó­­­jafn­ræði, sem skapast af ó­­­jafnri menntun milli kynjanna, er skað­­legt sam­­fé­lagi til fram­­tíðar. Það eykur á ó­­­jafn­ræði milli kynjanna sem við unnum mikið verk í að lag­­færa þegar hallaði á konur á síðustu öld. Þar unnum við sigur en virðumst minna með­vituð um þetta mikil­­væga verk í dag,“ skrifar Helga.

„Aukin skautun í sam­­fé­laginu, þar sem hópum er egnt saman, gerir ekkert annað en að ýta minni­hluta­hópum enn frekar út á jaðar sam­­fé­lagsins. Við verðum að spyrja okkur hvaðan kemur hatrið, hvaðan kemur ill­skan, hvað kom fyrir unga menn sem mögu­­lega lögðu af stað í skipu­lagningu á hryðju­­verkum í ís­­lensku sam­­fé­lagi. Það er mál málanna og þar þurfum við sam­­fé­lags­­legt átak,“ skrifar Helga Vala að lokum.